Het Burgerlijk Wetboek definieert de borgstelling in artikel 2021: „Wie zich borg stelt voor een verbintenis, verbindt zich jegens de schuldeiser tot nakoming van die verbintenis, indien de schuldenaar deze zelf niet nakomt.”
De overnemer van een onderneming verbindt zich er dus toe om de bank uit zijn persoonlijk vermogen terug te betalen indien de onderneming in gebreke blijft. Het gaat dus niet om een louter morele borgstelling, maar om een daadwerkelijke verbintenis om in de plaats van de schuldenaar te betalen wanneer deze zijn verplichtingen niet meer kan nakomen. Bovendien zijn de door de banken opgestelde borgstellingsovereenkomsten zeer dwingend, ja zelfs beangstigend. En het is ongebruikelijk om over de tekst ervan te onderhandelen. De bedrijfsleider heeft dan ook vaak het gevoel dat er een mes op zijn keel wordt gezet. En hij stelt zich het ergste voor…
Toch zijn er enkele punten die met de banken kunnen worden besproken en die de bezorgdheid van de overnemende bedrijfsleider aanzienlijk kunnen verminderen.
- Bedrag. De borgstelling hoeft niet gelijk te zijn aan het kredietbedrag. De borgstelling kan worden beperkt tot een redelijk bedrag, in verhouding tot het vermogen van de overnemer. Het gaat er vaak om de bank te laten zien dat men zich daadwerkelijk inzet, meer dan dat men 100 % van de toegekende lening wil garanderen.
- Looptijd. De bank stelt doorgaans voor om na enkele jaren te bekijken of de borgstelling kan worden opgeheven, afhankelijk van het goede verloop van de aflossing en de cijfers. Dat is niet altijd even overtuigend… Maar men kan vooraf heel goed afspreken dat de borgstelling in de tijd beperkt is. Bij een bedrijfsovername ligt het grootste risico immers in de eerste jaren.
- Afnemende borgsom. In dezelfde lijn kan de borgsom afnemen naarmate de aflossing aan de bank vordert.
- Geen betrokkenheid van de echtgenoot. De bank kan vragen om een handtekening van de echtgenoot ter bevestiging van kennisname van de borgstelling. Dit betekent niet dat het vermogen van de echtgenoot wordt aangesproken. Dit blijft in principe buiten bereik, tenzij de borgstelling uiteraard door beide echtgenoten is verleend. De keuze van het huwelijksvermogensstelsel is dus van groot belang.
- Verdeling en recht op discussie. Volgens de wet moet de bankier zijn vordering verdelen over de verschillende borgstellers, voor zover er meerdere zijn. Hij kan dus niet het volledige bedrag van één van de borgstellers vorderen. Bovendien moet hij zich eerst tot de hoofdschuldenaar wenden alvorens zich tot de borg te kunnen wenden. Een overnemer kan dus alleen worden aangesproken als de holding die de lening is aangegaan, in gebreke blijft. Let op: deze twee beginselen worden soms ondermijnd wanneer de bank eist dat de borgstelling „hoofdelijk en ondeelbaar“ is.
- -Onbeslagbaarheid van de woning. Een nieuwe wet (25 april 2007) biedt zelfstandigen en sinds kort ook bedrijfsleiders (8 mei 2009) de mogelijkheid om hun woning te beschermen. In de praktijk moet de overnemer van een vennootschap een notariële verklaring afleggen voordat hij zich borg stelt, zodat deze tegenstelbaar is aan derden. Maar let op: het is niet zeker dat de bank bereid is de lening te verstrekken wanneer de borgstelling op deze manier een deel van haar waarde verliest. Het is dus belangrijk om deze stap in volledige transparantie te zetten.
Het gebruik van een borgstelling is nuttig, omdat het de toegang tot krediet vergemakkelijkt. Over de tekst van de borgstelling is doorgaans weinig ruimte voor discussie. Daarentegen kunnen het bedrag, de looptijd of de degressiviteit van de borgstelling worden onderhandeld. Het buiten het bereik van de woning houden is een nieuwe techniek waarmee een deel van het vermogen kan worden beschermd.
Illustratie: Clou
