Vandaag komen het standpunt van de overnemer en dat van de werknemers aan bod. Het standpunt van de overdrager werd al in een eerder artikel behandeld (LLE 5 januari 2012). Deze onderwerpen vormen een samenvatting van het onderzoek van Sonia Boussaguet, docent en onderzoeker op het gebied van bedrijfsoverdrachten aan de Reims Management School.

Om zijn overnameplan te realiseren, moet de overnemer talrijke hindernissen overwinnen. De angst om te falen, om zijn naasten teleur te stellen en de offers die hij moet brengen, zijn allemaal psychologische remmen die hij moet overwinnen. Vervolgens, wanneer hij zijn functie aanvaardt, wordt de overnemer vaak geconfronteerd met twee volkomen tegenstrijdige gevoelens. Enerzijds bevindt hij zich, nu hij zijn droom om ‘baas’ te worden heeft verwezenlijkt, in een euforische en soms narcistische gemoedstoestand. Anderzijds kan hij de terugslag van de overname ondervinden en in een situatie van angst terechtkomen waarin de hierboven genoemde angsten weer de kop opsteken. In een omgeving die hij nog niet kent, is de kans bovendien groot dat hij zich eenzaam voelt en soms zelfs alleen tegen iedereen staat.

Geconfronteerd met de complexiteit van deze situatie kan de overnemer op verschillende manieren reageren.

  • Hij gaat goed om met de druk. Zich bewust van zijn eigen waarde en rekening houdend met de bestaande situatie, gaat hij positief om met zijn aantreden.
  • De overnemer onderschat de druk. Door overmatig zelfvertrouwen te tonen, zoekt hij zijn toevlucht in zekerheden die van elders komen. Hij wordt ongeduldig om zijn controle te vestigen.
  • Hij overschat de druk of onderschat zijn eigen capaciteiten. Dit leidt tot een verontrustende staat van afhankelijkheid ten opzichte van de overdrager en vervolgens van de werknemers.
  • De overnemer ontkent de beperkingen. Hij negeert het verleden, gedraagt zich arrogant en wil zijn autoriteit laten gelden.

Om deze uitdaging tot een goed einde te brengen, moet de overnemer een soepele, daadwerkelijke transformatie doorvoeren. Van buitenstaander moet hij uitgroeien tot een erkende en legitieme baas, een echte leider. Door vanaf het begin een bescheiden en empathische houding aan te nemen, kan hij zich de gewoonten van het bedrijf en de werknemers eigen maken. Met kleine, geleidelijke stapjes kan en moet de overnemer zijn toegevoegde waarde laten zien. Dit proces kost tijd. Wat de overnemer kan helpen, is het uitstippelen van een duidelijk levensplan, gebaseerd op een stabiel privéleven en persoonlijke waarden waar hij volledig achter staat. Een goede persoonlijke en professionele voorbereiding kan hem ook helpen om de sprong beter te maken.

Ook voor de werknemers kan een verandering van baas moeilijk zijn. Ten opzichte van de overdrager kunnen ze een gevoel van verlies van houvast, verlating en zelfs verraad ervaren. Bij de komst van de nieuwe leidinggevende kunnen verschillende emoties de kop opsteken: hoop, nieuwsgierigheid, maar ook wantrouwen en angst. De angsten zijn van verschillende aard: angst om de baan te verliezen, om van rol te veranderen, om nieuwe verantwoordelijkheden op zich te moeten nemen, angst dat bepaalde collega’s zullen vertrekken, enzovoort. In het licht van de verandering is een reactie van wantrouwen natuurlijk. Dit kan zich uiten in verzuim, spanningen, sociale blokkades en zelfs een staking of sabotage.

Het is aan de overnemer om steun te zoeken bij de ‘bondgenoten’, de ‘lievelingen’ weer op het rechte pad te brengen, de ‘bezorgden’ gerust te stellen, de ‘afwachtenden’ voor zich te winnen en afstand te nemen van de ‘vijanden van het moment’.

Gelukkig staan sommige medewerkers positief tegenover de nieuwe baas. Een goede voorbereiding van de medewerkers door de overdrager, die een positieve boodschap uitdraagt, kan hieraan bijdragen. Zowel de oude als vooral de nieuwe baas moeten de ‘harten’ van het bestaande team voor zich winnen. Dit gebeurt door het goede voorbeeld te geven, te luisteren, respect te tonen, transparant te communiceren en uiteindelijk een gemeenschappelijk project te realiseren dat door iedereen wordt gedragen en gedeeld.