De schuldenaar kan de overdracht van activa aanvragen bij het indienen van het verzoek of op een later tijdstip tijdens de PRJ-procedure. Hij kan dus eerst proberen een collectieve overeenkomst te sluiten en vervolgens besluiten over te stappen op de overdracht van activa. In bepaalde, welomschreven gevallen kan de overdracht van activa ook worden aangevraagd door een belanghebbende derde, zoals het Openbaar Ministerie of een schuldeiser.
Opgemerkt moet worden dat de overdracht van activa kan worden toegestaan, zelfs wanneer de schuldenaar in faillissement verkeert, aangezien het doel is de overdracht te realiseren terwijl de onderneming in bedrijf blijft, wat uiteraard veel betere kansen op succes biedt.
In het vonnis waarbij de overdracht wordt gelast, worden een of meer gerechtelijke mandatarissen aangewezen. Deze hebben tot taak de overdracht te organiseren in naam en voor rekening van de schuldenaar. De curator is dus niet belast met het beheer van de onderneming; deze taak blijft bij de gebruikelijke bestuursorganen berusten. De rollen op het gebied van beheer en overdracht zijn dus duidelijk gescheiden. Om de overdracht te kunnen uitvoeren, kan een nieuw uitstel van maximaal zes maanden worden verleend.
De keuze van de curator wordt aan het oordeel van de rechter overgelaten. De curator moet echter blijk geven van ervaring, bekwaamheid en onafhankelijkheid. Hij werkt onder het gezag van de gedelegeerde rechter, die advies uitbrengt aan de Handelsrechtbank, welke de uiteindelijke beslissing neemt. De rechtbank kan te allen tijde de curator vervangen of het aantal curatoren uitbreiden of verminderen.
Het vonnis waarbij de curator wordt aangesteld, wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad om alle betrokken partijen hiervan op de hoogte te brengen.
De overdracht heeft betrekking op „het gehele of een deel van de onderneming“. Het gaat erom een samenhangend geheel van activa, productiemiddelen, klantenbestand enz. als „going concern“ over te dragen. Het aan dit geheel verbonden personeel wordt in principe overgedragen met behoud van de verworven rechten (diensttijd, voordelen in natura, …), tenzij de personeelsvertegenwoordigers anders overeenkomen. De overnemer kan echter besluiten slechts een deel van het personeel over te nemen, mits zijn keuze gerechtvaardigd is op basis van technische, economische of organisatorische redenen. Deze flexibiliteit wijkt af van de regeling inzake de conventionele overdracht van een handelszaak, waarbij het volledige personeel moet worden overgenomen met behoud van de verworven rechten (Collectieve Arbeidsovereenkomst 32bis).
De gerechtelijk curator heeft tot taak offertes aan te vragen, waarbij hij in de eerste plaats toeziet op de voortzetting van de bedrijfsactiviteit, zonder daarbij de rechten van de schuldeisers uit het oog te verliezen. Zo moeten hypotheekhouders of schuldeisers met een pandrecht op de handelszaak worden gehoord wanneer het voorwerp van hun pandrecht wordt verkocht. Bij meerdere offertes zal de rechtbank voorrang geven aan de offerte die de werkgelegenheid het best waarborgt. De rechtbank kan de overdracht ook aan voorwaarden verbinden, bijvoorbeeld een minimumprijs.
De gerechtelijke curator stelt het ontwerp van de overdrachtsakte op. De overdracht wordt bij vonnis goedgekeurd en meegedeeld aan de schuldeisers, die hiertegen in beroep kunnen gaan. De verkoop wordt door de curator georganiseerd, eventueel met de hulp van een notaris (onroerend goed) of een gerechtsdeurwaarder (veiling). De opbrengst van de verkoop wordt geïnd door de curator, die de verdeling onder de schuldeisers regelt.
Vóór het verstrijken van de surseance vraagt de curator de rechtbank om de beëindiging van de PRJ. Dit beëindigingsvonnis bevestigt de voltooiing van de overdracht overeenkomstig het ontwerp, stelt het einde van de PRJ vast en verleent kwijting aan de curator. De koper is uitsluitend gebonden aan de verplichtingen die in de akte van overdracht zijn vermeld.
Deze bijzondere overdrachtswijze stelt een onderneming in moeilijkheden in staat om binnen een gereglementeerd en beschermd kader een overnemer te vinden. Deze regeling kan van cruciaal belang zijn voor het voortbestaan van de onderneming met een te hoge schuldenlast. De wetgever heeft voorrang willen geven aan de onderneming en haar personeel, met als doel in zoveel mogelijk gevallen continuïteit te waarborgen.
Artikel oorspronkelijk gepubliceerd in La Libre Économique door Tanguy della Faille, vennoot bij Fondaris, op 27 oktober 2012. Versie gepubliceerd/bijgewerkt op de website van Fondaris met toestemming van de auteur.
