Men moet er rekening mee houden dat de meeste bankcontracten een boete voorzien in geval van vervroegde aflossing. Wat hypothecaire leningen (voor particulieren) betreft, mag deze boete niet hoger zijn dan drie maanden rente over het bedrag van de vervroegde aflossing (art. 12 van de wet van 4 augustus 1992). Voor ondernemers daarentegen wordt de boete vaak uitgedrukt als „funding loss”, dat wil zeggen het verlies aan inkomsten voor de bank, die de rente tot de vervaldatum misloopt. Wanneer het renteverschil aanzienlijk is, kan het bedrag van de boete soms oplopen tot 20 of 30 % van het nominale bedrag. Meestal is het de bank die haar klant het verschuldigde boetebedrag meedeelt, op basis van een vrij complexe berekening die niet altijd even goed wordt begrepen.
Deze situatie wordt vaak als vervelend ervaren door de klant, die het gevoel heeft dat er niet in zijn belang wordt gehandeld. Soms vindt hij ook dat hij vanaf het begin niet goed is geïnformeerd, omdat hij dan voor een andere kredietvorm had kunnen kiezen waarbij het fundingverlies niet van toepassing is (bijvoorbeeld een krediet met variabele rente).
De wet van 21 december 2013, ook wel de wet-Laruelle genoemd naar de voormalige minister die deze wet in het leven heeft geroepen, brengt een aantal veranderingen met zich mee. Deze wet is gericht op kleine en middelgrote ondernemingen. Er zijn twee eenvoudige maar concrete maatregelen aangenomen.
Striktheid en recht op informatie. De bank moet bij het toekennen van de lening correcte, duidelijke en niet-misleidende informatie verstrekken. Zij moet de klant informeren over de verschillende kredietvormen en het meest geschikte type krediet voorstellen. Indien de lening wordt geweigerd, moeten de essentiële elementen waarop deze weigering is gebaseerd, aan de klant worden meegedeeld. Deze bepaling geeft het bedrijf echter geen „recht op krediet“.
Vervroegde aflossing. Voor kredieten waarvan het oorspronkelijke bedrag niet hoger is dan 1 miljoen euro, mag de vergoeding voor herbelegging niet meer bedragen dan 6 maanden rente, berekend over het afgeloste bedrag en tegen de in de overeenkomst vastgestelde rentevoet. Voor kredieten met een hoger bedrag wordt de vergoeding voor herbelegging contractueel tussen de partijen vastgesteld. Er is geen vergoeding voor herbelegging verschuldigd indien de vervroegde aflossing plaatsvindt in het kader van een verzekering voor het resterende saldo, of indien het gaat om een samenvoeging van kredieten bij dezelfde kredietverstrekker, of bij een niet-wezenlijke wijziging van de kredietovereenkomst.
Opgemerkt zij dat deze wet alleen betrekking heeft op kredieten die zijn afgesloten na de inwerkingtreding ervan (10 januari 2014). Oude kredieten blijven dus onderworpen aan de toepassing van de contractuele bepalingen, terwijl juist voor deze kredieten de boete het hoogst is, gezien de aanzienlijke renteverlaging van de afgelopen jaren.
Hoewel de wet vanuit dit oogpunt haar doel enigszins mist, moet worden erkend dat de genomen maatregelen in de huidige context waardevol zijn.
De financiële crisis herinnert ons er immers aan dat kredietverlening een van de belangrijkste motoren van de economie is. De ECB heeft het wapen van de renteverlaging al zo vaak ingezet dat de rente op bankdeposito’s vandaag de dag negatief is.
Deze situatie is op lange termijn onhoudbaar. Want hoe is het voorstelbaar dat banken die onze deposito’s overnight bij de ECB onderbrengen, hun vaste kosten kunnen dekken met negatieve marges?
Ondanks deze ongekende renteverlaging moeten we constateren dat het vertrouwen nog niet is hersteld. Het gaat inderdaad om vertrouwen; het woord ‘krediet’ (credere = geloven) duidt immers precies op dit onmisbare geloof in de toekomst en toekomstig succes.
Los van de grote macro-economische overwegingen lijkt het erop dat kleine, concrete initiatieven, zoals de wet-Laruelle, aan dit doel kunnen bijdragen. Vertrouwen kan immers niet worden afgekondigd, maar wordt stap voor stap opgebouwd. En elke maatregel die ondernemerschap, het nemen van risico’s en investeringen stimuleert, is welkom.
Illustratie: Clou
