Wat gebeurt er bij onze banken? Zijn bankiers op het punt te verdwijnen?
Om deze vragen te beantwoorden, moeten we ons realiseren wat de taken van een bankier zijn en hoe deze zich hebben ontwikkeld.
Het verwerken van betalingen.
De mogelijkheid om geld op de rekening van een begunstigde bij te schrijven, zonder hem het bedrag fysiek te overhandigen, was lange tijd het voorrecht van de banken. Maar in de loop der tijd is betalen een alledaagse handeling geworden. Tegenwoordig vindt niemand het nog vreemd dat je een betaling kunt uitvoeren via een computer of een telefoon. Deze bijna soevereine functie van de banken wordt bovendien onder druk gezet door nieuwe spelers die betalingen aanbieden zonder tussenkomst van het bankwezen. De opkomst van nieuwe start-ups, zogenaamde fintechs, belooft nog veel veranderingen op dit gebied.
Valutaomwisseling.
De aan- en verkoop van vreemde valuta, in contanten of via de rekening, was eveneens belangrijk voor de banken. Maar met de overgang naar de euro is de behoefte aan valutawissel sterk afgenomen. Tegenwoordig is het vaak gemakkelijker om bankbiljetten in vreemde valuta te verkrijgen bij een lokale geldautomaat dan bij het eigen bankkantoor, waar men het exacte bedrag vaak meerdere dagen van tevoren moet bestellen.
Financiering van de buitenlandse handel.
De wisselbrief en het documentair krediet zijn betalingsvormen die teruggaan tot het begin van de Renaissance, toen bankiers uit Lombardije, Toscane of Venetië de Europese handel financierden. Deze instrumenten bestaan nog steeds, maar worden steeds minder gebruikt in een geglobaliseerde wereld waarin tegenpartijen die elkaar kennen, de voorkeur geven aan eenvoudige overschrijvingen.
Kredietverstrekker.
Deze functie is van het grootste belang omdat ze bijdraagt aan het creëren van economische activiteit. Door de aan haar toevertrouwde deposito’s (passiva op de balans) opnieuw in te zetten, vergroot de bank de geldhoeveelheid in omloop via kredietverlening (activa op de balans), wat een multiplicatoreffect heeft op de geldhoeveelheid die in de economie circuleert. Deze functie blijft essentieel, maar de manier waarop ze wordt uitgeoefend is volledig veranderd. Kredietbeslissingen worden steeds vaker genomen op basis van ratings en kredietscores, ten koste van het menselijk oordeel, hoewel dit laatste nog steeds een rol speelt.
Beleggingsadvies.
Deze functie is nog steeds belangrijk, maar is eveneens sterk veranderd. Terwijl de bankier vroeger het vermogen moest beheren (coupons knippen, …) en toegang moest verlenen tot beleggingsproducten, moet hij tegenwoordig vooral advies geven. Deze rol van bankier-adviseur wordt uitgedaagd door andere onafhankelijke spelers zoals vermogensbeheerders, family offices, enz. Bovendien maken het overvloedige aanbod, de volatiliteit op de beurs en het huidige klimaat van lage rentetarieven het geven van advies lastig, hoewel het daardoor niet minder belangrijk wordt.
