Hoe bepaal je de waarde van een familiebedrijf?

De eerste methode, ook wel ‘gecorrigeerd nettovermogen’ of ‘intrinsieke waarde’ genoemd, laat zich vrij eenvoudig berekenen:

Eigen vermogen van de onderneming: kapitaal, reserves, overgedragen winst; vermeerderd met de niet-gerealiseerde meerwaarden op alle activa: onroerend goed, voorraden, machines, vorderingen, enz. Er moet dus een onderscheid worden gemaakt tussen de werkelijke waarde van deze activa en de boekwaarde, die vaak al is verminderd door jarenlange afschrijvingen. Om de werkelijke of marktwaarde vast te stellen, is het nuttig om een deskundig advies in te winnen.

Om een verkoopwaarde te bepalen, kan de waarde van de immateriële activa (goodwill) worden meegerekend. Dit element is uiteraard subjectief en leidt vaak tot heftige discussies.

Deze methode wordt veel gebruikt bij beëindiging van de bedrijfsactiviteit. Op zichzelf staand is deze methode niet erg relevant voor een overdracht van aandelen, aangezien de koper doorgaans de bedrijfsactiviteit wil voortzetten en de activa niet wil verkopen.

Er moet rekening worden gehouden met de fiscale uitstelpost op latente meerwaarden, aangezien bij een liquidatie of overdracht belasting verschuldigd zal zijn. Bij een (niet-belaste) overdracht van aandelen zal de goed geïnformeerde koper bij de onderhandelingen over de overdrachtsprijs rekening houden met deze fiscale uitstelpost, aangezien hij deze toekomstige kosten op zich neemt door het bedrijf over te nemen.

Ten tweede kunnen methoden worden genoemd die verband houden met het rendement van de onderneming of het rendement op investering.

Er bestaan talrijke varianten van deze benadering. De theoretisch meest relevante methode is ongetwijfeld het verdisconteren van toekomstige opbrengsten (discounted cash flows). Maar in de praktijk wordt deze methode weinig gebruikt voor KMO’s, omdat ze te complex is.

Voor familiale KMO’s is de volgende methode het meest gangbaar: N x EBITDA (bedrijfsresultaat + afschrijvingen) + nettokaspositie (liquide middelen – financiële schulden).

Enkele opmerkingen:

De multiple N kan variëren naargelang de sector, de groei van het bedrijf, de vooruitzichten, enz. Hierover wordt onderhandeld tussen de verkoper en de koper. Over het algemeen wordt een vermenigvuldigingsfactor van 4 of 5 gebruikt, maar het is niet ongebruikelijk om veel hogere vermenigvuldigingsfactoren te zien als de groeivooruitzichten gunstig zijn; voor KMO’s worden vaak gemengde methoden gebruikt die een combinatie vormen van de twee hierboven beschreven methoden. Goodwill kan namelijk worden berekend als een vermenigvuldigingsfactor van de winst die wordt opgeteld bij het gecorrigeerde nettovermogen.

Naast deze formules speelt ook de praktijk een rol. De meeste transacties bij de verkoop van familie-KMO’s worden gefinancierd met een bankkrediet. De waarde van het bedrijf wordt dus bepaald door de mogelijkheden om financiering te verkrijgen.

Het is dus mogelijk om een realistisch beeld te krijgen van de waarde van een onderneming, wetende dat banken over het algemeen het volgende eisen:

25-30 % eigen inbreng;

financiering over maximaal 7 jaar;

een historisch stabiele cashflow waarmee de jaarlijkse aflossingen kunnen worden betaald met een speelruimte van 20-30 %.

Uiteraard zijn er nog tal van andere factoren die de waarde van het bedrijf beïnvloeden, met name de structurering van de verkooptransactie. En de betaalde prijs weerspiegelt niet altijd de objectieve waarde: alles hangt af van de manier waarop de onderhandelingen worden gevoerd. Een degelijke en onderbouwde waardebepaling kan echter vaak „het verschil maken“.

Illustratie: Clou