Dit thema kwam onlangs aan bod tijdens een studiedag die werd georganiseerd door de UPIC (zie kader), in samenwerking met andere specialisten op het gebied van bedrijfsopvolging, om te trachten concrete oplossingen te vinden. Momenteel wordt deze problematiek aangepakt via verschillende financiële technieken, die als volgt kunnen worden samengevat:
- Debt push down. Hierbij wordt de schuld ondergebracht in de doelvennootschap in plaats van in de overnemende holding, met gebruikmaking van de „financiële bijstand” zoals geregeld in de artikelen 329 en 629 van het Wetboek van Vennootschappen. Dit mechanisme veronderstelt noodzakelijkerwijs dat de doelvennootschap over voldoende eigen vermogen (uitkeerbare reserves) beschikt en dat aan bepaalde strikte voorwaarden wordt voldaan om juridische en fiscale valkuilen te vermijden.
- Scheiding van onroerend goed en exploitatie. Dit kan gebeuren via een klassieke verkoop van het onroerend goed, via een gedeeltelijke afsplitsing – mits er niet-fiscale motieven kunnen worden aangetoond, wat het geval kan zijn bij een bedrijfsoverdracht – of via een ‘sale and lease back’. Deze formule maakt het mogelijk om een derde investeerder bij het onroerend goed te betrekken of om de overdrager in staat te stellen het onroerend goed te behouden en het aan de koper te verhuren.
Deze technieken veronderstellen in alle gevallen dat er voldoende winstgevendheid is om een normale huurprijs te kunnen betalen. Wanneer die winstgevendheid ontbreekt, moet men zich afvragen of de onderliggende activiteit wel legitiem is. Misschien is het beter om de activiteit te verplaatsen naar kleinere bedrijfsruimten of zelfs te beëindigen? Als de vermogenswaarde hoger is dan de opbrengstwaarde, moet deze – weliswaar delicate – vraag worden gesteld.
Er zijn echter grensgevallen waarin de activiteit duurzaam is en de overnemer bekwaam, maar de objectieve waarde van het onroerend goed een financiële haalbaarheid onmogelijk maakt. Voor deze gevallen zou de UPIC graag zien dat er verder kan worden gekeken. De in dit verband genoemde mogelijkheden zijn de volgende:
- De financieringsduur verlengen. Zelfs als de financiële instelling geen zakelijke zekerheid op het onroerend goed heeft, zou zij kunnen oordelen dat het bestaan van dit reële actief een langere financieringsduur rechtvaardigt, bijvoorbeeld van 10 jaar. Opgemerkt moet worden dat dit idee al aan terrein wint; sommige banken stemmen er in individuele gevallen mee in om de looptijd te verlengen.
- Grotere betrokkenheid van de „investeerders“. Deze regionale financieringsinstellingen, die al zeer actief zijn in de financiering van kmo’s, hebben als taak de werkgelegenheid en de lokale verankering te ondersteunen. Het lijkt dan ook gerechtvaardigd dat zij in de frontlinie staan om een achtergestelde lening met een voldoende lange looptijd en voor een aanzienlijk deel van het totaalbedrag te verstrekken. De aanvullende garantie van Sowalfin kan de financieringsronde completeren. Het gaat er dus om de bestaande instrumenten in te zetten, maar op een meer proactieve manier wanneer dat nodig blijkt.
- Speciaal investeringsfonds. Dit fonds zou het onroerend goed verwerven (in de vorm van activa of via een vennootschap) en aan de overnemer een huurovereenkomst verlenen, die eventueel gepaard zou kunnen gaan met een aankoopoptie. In dit laatste geval zou het dus gaan om een „tussentijdse financiering“ van het pand. Het fonds zou kunnen worden gefinancierd met particuliere en publieke middelen, maar daarvoor moet de businesscase eerst worden onderbouwd door een grondiger onderzoek, een taak waaraan de UPIC zich wil wijden.
De maatschappelijke uitdagingen in verband met de bedrijfsopvolging zijn aanzienlijk. Vastgoed, dat doorgaans een actief is voor het bedrijf, mag op dit cruciale moment geen passief worden. Er bestaan al verschillende instrumenten, die weliswaar nog voor verbetering vatbaar zijn.
