Voorstanders van een belasting op de meerwaarde van effecten voeren aan dat arbeid en consumptie in België al zwaar worden belast. Deze nieuwe belasting zou gericht zijn op speculanten die op korte termijn aanzienlijke winsten binnenhalen. Aangezien dit gedrag aan de basis lag van de financiële crisis, zou het opportuun zijn om hen te ontmoedigen. Deze intentie is zeker prijzenswaardig, maar de maatregel dreigt helaas zijn doel te missen. Speculanten en professionele beleggers organiseren zich namelijk op internationaal niveau. Aangezien België een open land is en de Belgen niet erg patriottisch zijn, is de kans groot dat een zware vermogensbelasting een aanzienlijk negatief effect zou hebben. Kijk maar naar de vele vermogende Fransen die hun land verlaten om aan de ISF (vermogensbelasting) te ontkomen.
Het zullen dus de kleine spaarders en de leidinggevenden van lokale KMO’s zijn, die niet de middelen hebben om naar het buitenland te vertrekken, die deze nieuwe belasting zullen moeten dragen. Zij, die nu al te lijden hebben onder de economische crisis en de globalisering, zouden bijzonder hard worden getroffen op het moment dat ze de vruchten van hun werk zouden moeten plukken.
Tegenwoordig vinden de meeste bedrijfsovernames plaats door de verkoop van de effecten (aandelen of deelbewijzen) van de vennootschap. Door een vennootschap over te nemen, neemt de koper alle activa en verplichtingen daarvan over. De overgenomen vennootschap blijft ten opzichte van derden bestaan. De formaliteiten bij de overdracht zijn dan ook beperkt:
- Overeenkomst tot overdracht onderhands, zelfs als er onroerend goed bij de vennootschap hoort
- Geen bijzondere toestemming of kennisgeving aan klanten of leveranciers nodig: de overgenomen vennootschap zet haar verplichtingen voort
- Eenvoudige publicatie in het Belgisch Staatsblad van de nieuwe mandatarissen die de vennootschap vertegenwoordigen.
Als alternatief kan een overdracht ook plaatsvinden door de overdracht van de handelszaak. In dit geval zijn de formaliteiten omvangrijker, omdat een nieuwe rechtspersoon de activa en verplichtingen van de oude overneemt. Het is dus noodzakelijk om derden op de hoogte te brengen en ervoor te zorgen dat niemand benadeeld wordt. De te vervullen formaliteiten zijn de volgende:
- Verklaring van de overheidsinstanties (belastingdienst, btw, RVA) om aan de overnemer aan te tonen dat er geen schulden bij deze instanties bestaan
- Collectieve arbeidsovereenkomst met het personeel om hen te verzekeren dat de anciënniteit en de loonvoorwaarden door de nieuwe werkgever worden overgenomen
- Indien er sprake is van overdracht van onroerend goed, is een notariële akte onontbeerlijk
- Klanten, leveranciers enz. moeten op de hoogte worden gebracht van de overname, met vermelding van de nieuwe btw- en bankrekeningnummers.
Ook fiscaal gezien is de behandeling heel anders. Een overdracht van aandelen wordt (voorlopig) niet belast, terwijl de overdracht van een handelszaak onderworpen is aan vermogenswinstbelasting tegen het gebruikelijke belastingtarief (33,99 % vennootschapsbelasting). Dit verschil moet echter worden genuanceerd, aangezien de overnemer van een handelszaak zijn investering kan afschrijven. Deze aftrekbare kosten zullen dus jaar na jaar de belastbare grondslag verlagen. Dit verklaart waarom de verkoopprijs van een handelszaak doorgaans hoger ligt dan bij de overdracht van effecten. Mocht de belasting op meerwaarden op effecten in België worden ingevoerd, dan zou dit waarschijnlijk een aanzienlijke impact hebben op de manier waarop kmo’s worden overgedragen. De overdracht van een handelszaak zou aantrekkelijker worden. Maar deze vorm van overdracht is complexer voor de partijen en onzekerder voor derden.
Voor de bedrijfsleider van een kmo vormt de overdracht van het bedrijf doorgaans zijn pensioen. Hij heeft vaak alles in zijn bedrijf geïnvesteerd, en het wettelijke pensioen voor zelfstandigen volstaat niet om fatsoenlijk van te leven. In deze omstandigheden lijkt een belasting van de meerwaarde tegen het volledige tarief onrechtvaardig, vooral wanneer men de vergelijking maakt met de status van loontrekkende of ambtenaar. Opgemerkt moet worden dat in Frankrijk de belasting op de meerwaarde van effecten gedeeltelijk wordt vrijgesteld wanneer het gaat om een bedrijfsleider die met pensioen gaat.
Hoewel de wens om kapitaal in de huidige context zwaarder te belasten begrijpelijk is, moet men er goed op letten dat er geen ineffectieve of ongepaste maatregelen worden genomen. De verkoop van effecten is een belangrijke en noodzakelijke realiteit om de continuïteit van onze bedrijven te waarborgen. Ons land bestaat voornamelijk uit kleine en middelgrote ondernemingen die ons nog steeds een zekere welvaart garanderen. Laten we, in onze poging om grootkapitaal en speculanten te belasten, niet het verkeerde doelwit kiezen!
